Nieuwsbrief tabaksontmoediging nr. 3

Nieuws over tabaksonderzoek | 16 juni 2026

In deze nieuwsbrief:

Succesvol NNVT Congres

Op 29 mei werd het 12e NNvT congres gehouden in Villa Jongerius. Het congres werd geopend met een keynote van Corné van Walbeek over de invloed van accijnzen op tabaksverkoop. Meerdere onderzoekers uit verschillende aandachtsgebieden deelden vervolgens hun resultaten en inzichten in de deelsessies. De Nationale Tabaksontmoediging Onderzoeksprijs werd gewonnen door Linda van der Spek voor haar onderzoek naar stoppen-met-rokenbegeleiding voor (toekomstige) ouders met behulp van cadeaubonnen.

Internationaal onderzoek

Stoppen met vapen

Een meta-analyse van 7 RCT’s laat zien dat stoppen-met-vapen-interventies, zoals farmacotherapie, digitale interventies en educatieve programma’s, de kans vergroten dat mensen de eerste 7 dagen niet roken.
Een meta-analyse van 3 RCT's laat zien dat varenicline effectief lijkt te zijn bij het stoppen met vapen bij volwassenen. Wel kregen relatief veel stoppers last van misselijkheid en slaapproblemen.

Gezondheidsrisico's van roken en vapen

Een meta-analyse van 5 studies binnen een systematische review vond dat zowel huidige als voormalige rokers een verhoogd risico hebben op tandverlies,

vergeleken met mensen die nooit hebben gerookt. Dat geldt voor zowel zware als lichte rokers.
Een systematische review van 8 observationele studies laat zien dat er een mogelijke verband is tussen het gebruik van elektronische sigaretten en een verslechterde mondgezondheid. Denk hierbij aan meer gaatjes, tandvleesontsteking en schade aan het mondslijmvlies.
Uit een meta-analyse van 22 studies is gebleken dat er een verband is tussen roken en de ziekte van Dupuytren. Dat is een aandoening waarbij het bindweefsel in de handen verdikt is en samentrekt.
Jongeren van 10 tot 19 jaar hebben een grotere kans om astma te krijgen als zijzelf roken of vapen, of als zij worden blootgesteld aan tabaksrook. Dit blijkt uit een meta-analyse van 72 studies.

Nationaal onderzoek

Ina M Hellmich (RIVM) onderzocht de smaakstofprofielen van zowel nicotineproducten met en zonder tabak. Veel voorkomende smaken waren vanille, mint en fruit.

Milou G Hendriks (Maastricht University) vond dat sigaretten met extra filterventilatie evenveel schadelijke stoffen kunnen opleveren als gewone sigaretten.

Linda Knoester (Solid Sustainability Research) liet zien dat de tabaksindustrie en de fossiele industrie vergelijkbare strategieën gebruiken om het beleid en de wetenschap te beïnvloeden. Het artikel bevat ook een overzicht van samenwerkingen tussen Nederlandse universiteiten en de tabaksindustrie.

Müge Küçükaksu (Vrije Universiteit Amsterdam) onderzocht in een RCT de effectiviteit van het stoppen-met-roken programma KISMET voor mensen met ernstige psychische aandoeningen. Deze interventie bleek effectief.

Linda van der Spek (Erasmus MC en Trimbos-instituut) bekeek in een systematische review rookstopinterventies voor toekomstige ouders met een lage sociaaleconomische status. Het combineren van verschillende gedragsveranderingstechnieken bleek het meest effectief.

Linda van der Spek (Erasmus MC en Trimbos-instituut) onderzocht in een systematische review de belemmerende en bevorderende factoren voor het gebruiken van financiële beloningen bij stoppen-met-rokenbegeleiding tijdens de zwangerschap.

📣 Wil je jouw eigen publicatie terugzien in onze nieuwsbrief? Mail ons dan gerust!

Publicaties van kennisorganisaties

Trimbos-instituut

Het Trimbos-instituut heeft een factsheet uitgebracht over roken en vapen onder HBO- en WO-studenten. De factsheet is gemaakt voor studentbegeleiders en preventiemedewerkers. Het laat onder andere zien dat studenten die roken en vapen vaker last hebben van mentale klachten.
Het Trimbos-instituut publiceerde de factsheet Kerncijfers roken 2025. In 2025 rookte nog 17,8% van de volwassen bevolking en had 2,4% weleens gevapet. Ongeveer een derde van de rokers had het afgelopen jaar een stoppoging gedaan.

Een factsheet van het RIVM maakt duidelijk dat de kleur en smaak van een e-sigaret invloed hebben op de aantrekkelijkheid van de e-sigaretsmaak.
Het CBS meldt dat steeds minder jongeren binnen worden blootgesteld aan tabaksrook. Het aandeel jongeren dat meerookt, was in 2025 lager dan in 2019.
De WHO eist strengere regulering rondom nicotinezakjes. Ze pleiten voor een smaakjesverbod, reclameverbod, een verhoging van de accijns en striktere handhaving. Daarnaast heeft de WHO ook in kaart gebracht hoe de industrie het gebruik van nicotinezakjes promoot.
Nederland klimt van de vierde naar de derde plek op de Tobacco Control Scale. Deze wereldwijde ranglijst laat zien hoe goed het tabaksontmoedigingsbeleid is in landen. Nederland steeg vooral dankzij de accijnsverhogingen in 2024.

Kennis in de praktijk

In de startblokken

Stoptober komt er weer aan! Voor zorgorganisaties is dit een uitgelezen kans om stoppen met roken en vapen extra onder de aandacht te brengen bij patiënten, cliënten en medewerkers. Wil je aan de slag binnen jouw organisatie? Bekijk alle materialen en inspiratie en start vandaag nog met de voorbereidingen.

Lopende zaken

Wil jij tijdens Stoptober jouw collega-zorgprofessionals leren hoe ze in slechts één minuut een kort en effectief stopadvies kunnen geven aan rokers? Meld je dan aan voor de train-de-trainer VBA+! In een middag leer je hoe je zelf een groep zorgprofessionals kunt trainen in het toepassen van het VBA+. Aanmelden kan tot 23 augustus 2026.
Werk je in de zorg? Doe dan samen met je collega's mee met de VBA+ challenge! Meedoen kan op elk gewenst moment. Bestel het gratis spelpakket hier!

Terugblik

Op 31 mei was het World No Tobacco Day. Dit jaar wilde de WHO vooral laten zien hoe de tabaksindustrie steeds nieuwe producten bedenkt om jongeren verslaafd te maken aan nicotine.

Beleid

Verhoging boetes op verboden tabaks- en aanverwante producten

Per 1 juli 2026 worden de boetes verhoogd voor het verkopen van tabaksproducten en aanverwante producten via het internet, de supermarkt of horeca.

Registratieplicht voor verkooppunten

Op 1 juli 2026 treedt de wet voor registratieplicht van verkooppunten van tabaksproducten en aanverwante producten in werking.

Wetsvoorstel: rookverbod kindomgevingen

Er is een wetsvoorstel ingediend om het rookverbod uit te breiden naar beheerde speeltuinen, kinderboerderijen en kindercentra.

Nieuwe beleidsregels handhaving NVWA

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit heeft nieuwe richtlijnen voor hun handhaving vastgesteld.

Tabaksindustrie zou mee moeten betalen

Kamerlid Harmen Krul (CDA) vindt dat de tabaksindustrie zou moeten meebetalen aan de kosten van het preventiebeleid van de overheid. Zijn voorstel is dat de tabaksindustrie op basis van haar marktaandeel een heffing krijgt.

Doorbraak: Verenigd Koningrijk neemt de rookvrije generatie-wet aan

Het wetsvoorstel voor een generatiegebonden verkoopverbod is in het Verenigd Koninkrijk officieel goedgekeurd. Vanaf nu is het daar illegaal om tabak te verkopen aan iedereen die geboren is vanaf 1 januari 2009. In Nederland heeft de minister geen plannen voor een dergelijke maatregel.

Media

Artsen in protest tegen nieuwe campagne van Philip Morris

Tabaksfabrikant Philip Morris heeft in verschillende winkelgebieden met posters burgers opgeroepen zich uit te spreken tegen strengere Europese tabakswetgeving. Een groep artsen vindt deze campagne misleiden en beschouwt het als verboden tabaksreclame. De posters verwijzen namelijk naar een website waar burgers met hulp van kunstmatige intelligentie reacties kunnen maken. De tool genereert echter alleen reacties die het industriestandpunt ondersteunen.

Tabaksgigant stapt via omweg in Nederlands wietexperiment

Tabaksproducent Altria (Philip Morris) stapt indirect in het Nederlandse wietexperiment via de overname van teler CanAdelaar. Experts maken zich zorgen dat de tabaksindustrie haar slimme verkoopmethodes gaat gebruiken op de cannabismarkt.

Utrecht Centraal kiest voor rookvrij

Vanaf maandag 1 juni is het stationsgebied van Utrecht Centraal rookvrij. In het gebied zijn drie rookzones ingericht. Gemeente Utrecht wil hiermee stappen zetten richting de rookvrije generatie in 2035.

Petitie tegen roken op sociale media

Boy Tanis, een 19-jarige student, is een petitie gestart om het romantiseren en het in beeld brengen van roken op social media door influencers tegen te gaan. Uiteindelijk wil Tanis hiermee de Tweede Kamer bereiken.

Boetes voor tabaksreclame uit 2020 en 2021 blijven grotendeels staan
Philip Morris moet het merendeel van de boetes voor verboden reclame uit 2020 en 2021 alsnog betalen. De rechter oordeelt dat het bedrijf toen regels overtrad door tabaksproducten als minder schadelijk te presenteren.

EU-meetmethode blijft onveranderd

Het Europese Hof van Justitie heeft besloten dat de officiële EU-meetmethode van schadelijke stoffen in filtersigaretten, niet hoeft te worden aangepast. Deze methode onderschat hoeveel nicotine en teer rokers binnenkrijgen.

Australië: Nicotinegebruik neemt toe

Het nicotinegebruik in Australië is tussen 2017 en 2025 met 40% toegenomen ondanks dat de Australische overheid over deze periode de prijzen heeft verdrievoudigd. Een verklaring hiervoor is dat de illegale handel van sigaretten toe is genomen. Binnen de illegale handel zijn de prijzen namelijk redelijk onveranderd gebleven.

Kijk- en luistertips

Op 12 mei was de 12e aflevering van de webinar van Netwerk Nederland Rookvrij. In deze aflevering werden onder andere de politieke ontwikkelingen en de nieuwe coalitie besproken. Ten slotte wordt ook Stoptober besproken.