Nieuws over tabaksonderzoek | 17 september 2026

In deze nieuwsbrief:

Stoptoberbus door Nederland met supportteam van BN’ers

Vanaf 30 september rijdt de Stoptoberbus door Nederland met bekende Nederlanders, om mensen die meedoen aan Stoptober extra te ondersteunen.

Internationaal onderzoek

Vapen en tabaksvervangers

Een systematische review van 45 studies toont dat het gebruik van e-sigaretten stijgt onder vrouwen. De hoogste prevalenties werden gevonden in de Verenigde Staten en Frankrijk.
Een systematische review van 14 studies laat zien dat incidenteel gebruik van nicotinezakjes (snus) onder studenten relatief hoog is. Onder mannen ligt dit gebruik ruim twee keer zo hoog als onder vrouwen.

Innovaties in mogelijke interventies voor stoppen-met-roken

Uit een meta-analyse van 31 studies blijkt dat stoppen-met-roken-apps effectief kunnen zijn in het helpen met stoppen met roken. In combinatie met medicatie zouden deze apps ook effectiever zijn dan bestaande interventies alleen.
Speciaal ontwikkelde games zouden kunnen helpen bij het voorkomen van vapen onder adolescenten, zo blijkt uit een meta-analyse van 12 studies.
Een meta-analyse van 21 studies laat zien dat transcraniële stimulatie mogelijk zorgt voor vermindering van cravings en nicotinegebruik. Bij transcraniële stimulatie worden bepaalde hersengebieden tijdelijk met zwakke elektrische stroom gestimuleerd.
Uit een meta-analyse van 17 studies blijkt dat het drastisch verlagen van het nicotinegehalte in sigaretten naar verwachting niet leidt tot grootschalig compenserend rookgedrag.

Nationaal onderzoek

Charlotte Pauwels (RIVM) ontdekte dat tabaksvrije heatsticks 18 tot 25 keer meer nicotine bevatten dan de veilige grens. In lijn met de Nederlandse wetgeving zou de verkoop van deze sticks dus verboden zijn.

Jeroen Pennings (RIVM) toont aan dat na het Nederlandse smaakjesverbod voor vapes (per januari 2024) er veel minder nieuwe vapes op de markt gebracht worden. De vapes die nog wel op de markt worden gebracht, bevatten veel vaker een tabakssmaak.

Wouter Visser (RIVM) concludeert dat suikers in sigaretten bij verbranding schadelijke en smaakversterkende stoffen vormen. Hij betoogt dat er een verbod moet komen op toegevoegde suikers en een wettelijk limiet op natuurlijke suikers uit tabaksproducten.

Tamool Abdulhamid (Universiteit Groningen) ontwikkelde een tool om gemeentelijk tabaksbeleid in Noord-Nederland te evalueren. Zij wijst erop dat er voor effectieve lokale uitvoering meer sturing op meetbare doelen en geborgde middelen nodig zijn.

Milon van Vliet (LUMC) onderzocht de haalbaarheid van ‘Perfect Fit’, een virtuele chatbot-coach met bijbehorende smartwatch. Zij concludeert dat de interventie potentie heeft als laagdrempelige hulp bij stoppen met roken en meer bewegen.

📣 Wil je jouw eigen publicatie terugzien in onze nieuwsbrief? Mail ons dan gerust!

Publicaties van kennisorganisaties

Trimbos-instituut

Een nieuwe factsheet van het Trimbos-instituut laat zien dat regelmatige en substantiële verhogingen van tabaksaccijnzen de meest effectieve maatregel zijn om het aantal rokers te verminderen. Lees ook de blog waarin Marc Willemsen vertelt over dit onderwerp.
Het Trimbos-instituut heeft een factsheet uitgebracht over het gebruik van tabak, alcohol en cannabis en de overlap daarin. Als mensen meerdere middelen gebruiken, komt het gebruik van alcohol en tabak het vaakst voor.
De nieuwe cijfers van de Monitor Middelengebruik en Zwangerschap 2025 van het Trimbos-instituut laten zien dat 12,8% van de moeders vlak vóór de zwangerschap gerookt of gevapet heeft.
Uit de factsheet van het Trimbos-instituut Aanbod van Tabak in Verkooppunten in Nederland blijkt dat het aanbod van verhitte tabak groot is, terwijl weinig mensen deze producten gebruiken. Ook zijn goedkopere alternatieven voor sigaretten en smaakaccessoires op veel plekken verkrijgbaar.
In deze blog worden belangrijke lessen gedeeld uit het project Rookvrij leven voor iedereen, waarin wijkteams samen met bewoners en professionals werkten aan een integrale aanpak van roken, stress, schulden en eenzaamheid. Lees ook de bijbehorende rapportage.

Andere kennisorganisaties:

De Douane heeft een dashboard met cijfers uitgebracht over tabaksvangsten in de eerste helft van 2026. In deze periode zijn ruim 106 miljoen sigaretten en ruim 17 duizend kilo tabak in beslag genomen.
Wereld Niet Roken Dag staat in 2027 in het teken van het verband tussen roken en mentale gezondheid. De focus ligt hierbij op kinderen en jongeren.

Kennis in de praktijk

In de startblokken

Het Trimbos-instituut organiseert de komende periode verschillende scholingsactiviteiten voor zorgprofessionals op het gebied van stoppen met roken en vapen:

RookStop-basistraining

Data: 9 november (deel 1) en 23 november (deel 2) 2026

Tijd: 13:30 – 17:00 uur

Locatie: Online

RookStop-vervolgtraining

Data: 22 oktober | 30 november 2026

Tijd: 10:00 – 17:00 | 09:00 – 16:00 uur

Locatie: Trimbos Instituut, Utrecht | Online

Webinar: ‘Jongeren begeleiden bij stoppen met vapen’

Datum: 12 november 2026

Tijd: 10:30 – 12:00 uur

Locatie: Online

Lopende zaken

Stoptober komt eraan! Voor zorgorganisaties is dit een mooie kans om stoppen met roken en vapen extra onder de aandacht te brengen. Maak gebruik van de beschikbare materialen en voorbeelden van activiteiten om Stoptober binnen jouw organisatie zichtbaar te maken.

Wil je patiënten die roken of vapen actief ondersteunen? Bestel dan uiterlijk 25 september het gratis zorgpakket en verlaag de drempel om te stoppen. Lees meer over de materialen en activiteiten en vraag het zorgpakket aan via de links.

Beleid

Registratieplicht voor verkooppunten van tabak

Vanaf 1 juli 2026 moeten alle verkooppunten van tabak of aanverwante producten zich verplicht registreren bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Zo krijgt de NVWA beter inzicht in waar welke nicotineproducten worden verkocht.

Buitenland

Contacten Europese Commissie en tabakslobby onder de loep

De Europese Ombudsvrouw start een onderzoek naar de aanhoudende contacten tussen de Europese Commissie en de tabaksindustrie.

Verenigd Koninkrijk versterkt toezicht op vapes

Vanaf 1 oktober 2026 moeten alle vapeproducten in het Verenigd Koninkrijk voorzien zijn van een accijnszegel. In Nederland wordt er nog geen accijns geheven op elektronische sigaretten.

Media

1,2 miljoen namaaksigaretten in beslag genomen

Het Grensoverschrijdend Politieteam heeft bij een controle van een busje in Bad Nieuwschans ruim 1,2 miljoen namaaksigaretten gevonden.

Indonesische tabaksindustrie verzet zich fel tegen antirookmaatregelen

De tabaksindustrie in Indonesië verzet zich tegen strengere regels van de overheid voor tabaksproducten en reclame. Volgens de industrie zullen de nieuwe regels voor nicotine en teer veel schade toebrengen aan de sector.

Is snus het nieuwe roken?

Uit een opiniepanel van EenVandaag en Spuiten en Slikken onder 2.000 jongeren komt dat 35% van de jongeren minimaal één snusgebruiker zou kennen.

Online verkoop van vapes met extreem hoog nicotinegehalte

AT Schweiz, een Zwitserse organisatie voor tabakspreventie, waarschuwt voor de grote online verkoop van illegale e-sigaretten met zeer veel nicotine.

Kijk- en luistertip

De opmars van nicotinepoeder: hoe de tabaksindustrie een nieuwe generatie verslaafd houdt

Danielle Cohen (LUMC) vertelt op NPO Radio 1 over de opmars van snus en waarom het zo verslavend is.

"Illegale snus zo gefixt, zelfs met gratis proefzakjes!"

In deze aflevering onderzoekt PowNed hoe gemakkelijk illegale nicotinezakjes verkrijgbaar zijn en welke gezondheidsrisico's het gebruik van nicotinezakjes met zich meebrengt.